Hôm nay trên đường đi bộ đón con, bỗng dưng mình ngẫm nghĩ khá nhiều về chữ “KIÊN”, và tự nhiên thấy tiếng Việt thật hay ho.
Kiên định – determined.
Kiên trì – persistent.
Kiên nhẫn – patient.
Tiếng Anh phải dùng ba từ khác nhau để diễn tả. Tiếng Việt lại gom chúng dưới cùng một chữ “kiên”. Có lẽ vì cả ba đều có chung một cái gốc: khả năng đứng vững trước thời gian.
Mình muốn nói nhiều hơn về “kiên trì”.
Càng lớn mình càng thấy, để đạt được một điều gì đó trong cuộc sống, thông minh hay tài năng tất nhiên quan trọng, nhưng thứ tạo ra khoảng cách rất lớn giữa người này với người khác nhiều khi lại là một phẩm chất nghe chẳng có gì hào nhoáng: khả năng làm một việc đủ lâu – hay còn gọi là “kiên trì”.
Để có được một tấm bằng đại học, chúng ta đã đi học suốt 16-18 năm. Không phải cứ học thật giỏi thi thật giỏi trong một vài ngày, mà là hàng nghìn ngày thức dậy sớm, đến trường, làm bài, thi cử, rồi tiếp tục.
Mình thực sự nể các bạn làm content giỏi và nhiều người theo dõi, vì mình cũng là người thích viết và thích chia sẻ. Nhưng muốn trở thành một content creator, trước khi có một video viral hay vài chục nghìn followers, phải có hàng trăm ngày nghĩ ý tưởng, viết, quay, dựng, đăng một nội dung mà đôi khi chẳng mấy ai xem.
Muốn có sức khoẻ tốt, chẳng có buổi chạy bộ nào thay đổi cơ thể mình ngay lập tức. Là 30 phút hôm nay, rồi 30 phút ngày mai, rồi rất nhiều ngày chẳng muốn tập nhưng vẫn xỏ giày ra ngoài.
Muốn có làn da đẹp cũng vậy. Không phải một lọ serum đắt tiền sau 7 ngày bôi là đẹp như hãng hứa, mà là rất nhiều buổi sáng nhớ bôi kem chống nắng và rất nhiều buổi tối đủ kiên nhẫn để chăm sóc bản thân.
…
Nghĩ kỹ thì rất nhiều thứ chúng ta gọi là “thành tựu” thực ra chỉ là kết quả được tích luỹ từ những hành động rất bình thường, được lặp lại đủ lâu.
Có một câu từng được chia sẻ rất nhiều đại ý rằng: “đừng chỉ sợ người thông minh hơn mình, hãy sợ người vừa thông minh, vừa chăm chỉ và bền bỉ.”
Mình thấy đúng.
Bởi tài năng có thể cho bạn một điểm xuất phát tốt. Kiến thức – sự thông minh có thể giúp bạn đi nhanh hơn. Nhưng kiên trì quyết định bạn có còn ở trên con đường đó đủ lâu để gặt hái thành quả hay không.
Vậy kiên trì đến từ đâu?
Mình không nghĩ kiên trì hoàn toàn là một tính cách bẩm sinh. Nó là thứ có thể được rèn luyện.
Và thường nó không bắt đầu từ những mục tiêu lớn.
Nó bắt đầu từ việc mình nói sẽ làm một điều và ngày mai mình vẫn làm, ngày mốt vẫn tiếp tục.
- Đọc 10 trang sách mỗi ngày.
- Đi bộ 20 phút.
- Viết một đoạn nhật ký mỗi sáng.
- Không bỏ buổi tập chỉ vì hôm nay hơi mệt.
- Theo đuổi một dự án thêm vài tháng dù kết quả chưa rõ ràng.
…
Mỗi lần như vậy, ngoài kỹ năng đang được luyện, chúng ta còn tích luỹ thêm một thứ khác: niềm tin vào chính mình.
“Mình là một người có thể làm điều mình đã nói.”
Đó có lẽ là phần giá trị nhất của sự kiên trì.
Vì khi đã có niềm tin ấy, bạn không còn phải chờ có cảm hứng mới bắt đầu. Đó cũng là hạt giống của kỷ luật đường dài.
Người kiên trì trông như thế nào?
Không nhất thiết là người lúc nào cũng hừng hực quyết tâm.
Có khi chỉ là một người rất bình thường, âm thầm làm những việc rất bình thường.
Họ cũng có ngày lười. Cũng có lúc nghi ngờ bản thân. Cũng từng muốn bỏ cuộc.
Khác biệt nằm ở chỗ họ chọn quay lại.
- Bỏ một buổi tập hôm nay, nhưng ngày mai tôi sẽ tập lại.
- Một bài viết không ai đọc, nhưng tuần sau vẫn viết.
- Một dự án thất bại, dừng một chút rồi nhìn lại xem mình cần học gì.
Kiên trì không phải là chưa bao giờ dừng lại. Mà là luôn chọn để quay trở lại.
Và có lẽ mình cũng không cần đợi đến khi đạt được một thành tựu thật lớn mới thấy tự hào về bản thân.
Hãy nhìn vào một điều rất nhỏ mà bạn đã âm thầm duy trì suốt một thời gian dài.
Một thói quen. Một công việc. Một hành trình học tập. Một cách chăm sóc gia đình. Một lời hứa với chính mình….
Có thể chẳng ai biết nó khó đến mức nào. Chẳng ai biết nỗ lực – thời gian công sức bạn đã bỏ ra tới đâu.
Nhưng bạn biết!
Và đôi khi, người truyền cảm hứng nhất cho bạn chẳng phải là một ai ngoài kia đang rất nổi tiếng hay có nhiều người theo dõi.
Hãy nhìn lại và trở thành minh chứng cho chính mình: mình là một người có thể kiên trì, mình cũng đã có rất nhiều thành tựu – dù lớn – dù nhỏ.
Rất nhiều điều lớn lao trong cuộc đời không đến từ một khoảnh khắc bứt phá. Nó đến từ việc bạn vẫn còn ở đó, vẫn tiếp tục, sau rất nhiều ngày chẳng có gì đặc biệt xảy ra.
—
Để đi được một hành trình dài, có lẽ chúng ta cần cả ba chữ KIÊN.
- Kiên định để không liên tục đổi hướng.
- Kiên nhẫn để không đòi kết quả quá sớm.
- Kiên trì để tiếp tục làm những việc cần làm mỗi ngày.
Thiếu một trong ba, ta rất dễ bỏ cuộc.
1. KIÊN ĐỊNH – Stay to your decision
Biết điều gì quan trọng với mình và không dễ dàng đổi hướng chỉ vì tiếng ồn xung quanh.
Kiên định không phải cố chấp.
Vì cố chấp là biết con đường có thể sai nhưng vẫn nhất quyết đi.
Kiên định là có một cái lõi đủ rõ để mình có thể thay đổi cách đi, nhưng không dễ dàng từ bỏ điều mình tin là quan trọng.
Ví dụ nha, hôm nay bạn thấy người ta làm TikTok thành công thì muốn làm TikToker. Mai thấy người khác mở business thì muốn khởi nghiệp. Ngày kia lại nghe AI đang hot thì nghĩ phải chuyển nghề vì sợ tụt hậu.
Nếu không có một cái “neo”, chúng ta rất dễ sống bằng những lựa chọn của người khác, đặc biệt là những người có tầm ảnh hưởng lớn tới ta như người thân, người thương.
Kiên định sẽ giúp trả lời câu hỏi: Tôi đang đi về đâu? Tôi muốn điều gì và tôi sẽ thực hiện được điều mình tin.
2. KIÊN NHẪN – Trust the process
Đây có lẽ là chữ khó nhất trong một thời đại mọi thứ đều quá chớp nhoáng.
Một video vài giây. Một đơn hàng giao trong vài giờ. Một câu hỏi có AI trả lời trong vài giây. Chúng ta dần quen với việc mọi thứ phải CÓ NGAY!
Nhưng những thứ quan trọng nhất trong đời lại hiếm khi vận hành như vậy.
Một sự nghiệp rực rỡ cần nhiều năm tích luỹ.
Một business cần thời gian để blooming.
Một đứa trẻ cần thời gian lớn lên để trưởng thành để tự lập.
Một mối quan hệ cần thời gian xây dựng để khẳng khít.
Ngay cả chính mình cũng cần thời gian để thay đổi – để phát triển – thậm chí là thấu hiểu bản thân mình.
Kiên nhẫn là khả năng tiếp tục tin vào một quá trình khi kết quả vẫn chưa xuất hiện.
Nó trả lời câu hỏi: Tôi có thể cho điều này đủ thời gian không?
3. KIÊN TRÌ – Keep showing up
Nếu kiên định nằm trong suy nghĩ, kiên nhẫn nằm trong cách mình đối diện với thời gian, thì kiên trì nằm ở hành động.
Ngày hôm nay vẫn viết.
Ngày mai vẫn tập.
Tuần sau vẫn học.
Tháng sau vẫn quay lại làm tiếp.
Không phải lúc nào cũng làm thật nhiều.
Chỉ là đừng biến việc dừng một ngày thành việc bỏ luôn cả hành trình.
Kiên trì không phải là không bao giờ dừng lại. Kiên trì là luôn biết cách quay trở lại.
Và nó trả lời câu hỏi: Hôm nay tôi vẫn làm gì để tiến thêm một chút?
——
Khi ba chữ KIÊN đi cùng nhau
Kiên định nhưng không kiên nhẫn
→ biết mình muốn gì, cái gì dành cho mình, nhưng dễ nản vì chưa thấy kết quả.
Kiên nhẫn nhưng không kiên trì
→ biết mọi thứ cần thời gian, có thể làm mọi thứ theo đúng nhịp, nhưng lại không hành động đủ đều để tạo ra thay đổi.
Kiên trì nhưng không kiên định
→ rất chăm chỉ, rất kỷ luật, nhưng có thể dành nhiều năm đi trên một con đường không dành cho mình, và đôi khi đi lạc hướng.
Còn khi có đủ ba:
Kiên định cho mình phương hướng.
Kiên nhẫn cho mình thời gian.
Kiên trì biến kỷ luật thành kết quả.
Những ngày khó khăn, mình sẽ cần người khác động viên, một sự công nhận nào đó từ bên ngoài.
Nhưng sẽ có một loại động lực bền hơn: nhìn lại chính quãng đường mình đã đi và biết rằng: à, mình đã từng không bỏ cuộc –> động lực tự thân (Intrinsic motivation – lần tới mình sẽ chia sẻ về topic này nha).
Có lẽ đó cũng là một cách để trở thành người truyền cảm hứng cho chính mình.
Và đôi khi, để đi được thật xa trong cuộc đời – trong công việc, chúng ta không cần thêm quá nhiều thứ.
Chúc bạn luôn được một chữ cho chính mình:
KIÊN.
Jodi Huyen Nguyen
-Grow bit by bit. Bloom in your own time-
